Zdrojkowscy.pl

Herb Rodu Zdrojkowskich
autor: Jan Mamaj
kategoria: Herb rodu

O tym, że herb Rola był herbem Zdrojkowskich wywodzących się z wsi Zdrojki w parafii Topczewskiej z Ziemi Bielskiej świadczą dwa dokumenty.

Pierwszy to zachowany oryginał wypisu z wywodu szlachectwa Zdrojkowskich z 1818 r. w którym na pierwszej stronie jest zapis: "Wypis z Xiąg Szlacheckich Obwodu Białostockiego Wywodu Familii Urodzonych Zdroykowskich Herbu (w tym miejscu odrysowany Herb) Rola."

Drugi to zachowane w Kapicjanach w Zbiorze Glogera poświadczenie szlachectwa w 1575 r. w Grodzie Brańskim Łazarza, syna nieżyjącego Bartłomieja, Olszańskiego Myszki w Olszanicy i Rymkowszczyźnie dziedzica. W poświadczeniu tym jest zapis, że przed sądem ze strony matki Łazarza świadczyli "Maciej i Jakub synowie nieżyjącego Jana z Koćmierów Zdrojków herbu Rolicze".

Olszanica to wieś w parafii Bielskiej odległa od Zdrojek około 11 km, która istniała jeszcze na początku XX w. Wsi Rymkowszczyzna nie udało się odnaleźć. Prawdopodobnie była to nazwa używana tylko w XVI w. na jakąś część dóbr Olszanica, których części dziedzicem był Łazarz Olszański. Koćmiry Zdrojki to jeszcze czasem w II połowie XVI w. używana w dokumentach dawna nazwa wsi Zdrojki.

Maciej i Jakub synowie nieżyjącego Jana to wymienieni wśród szlachty ziemi bielskiej składającej przysięgę Koronie w grodzie bielskim 14 maja 1569 r. ze wsi Zdroiki (Akta unji Polski z Litwą 1385-1791, Kutrzeba, St. Semkowicz, Wł. Aleksander wyd. z 1932 r. str. 239), którzy jak to wynika z innych zapisów w Księgach Brańskich Grodzkich przyjęli nazwisko Zdroikowski. Rolicze to liczba mnoga od nazwy herbu Rola. Taka forma zapisu nazwy herbu, osób przed nią wymienionych, była dość rozpowszechniona w XVI w. nie tylko w przypadku herbu Rola ale i wielu innych herbów np. zamiast herbu Lubicz pisano herbu Lubicze. To, że świadczyli ze strony matki Łazarza Olszańskiego, może świadczyć o tym, że byli bliskimi krewnymi matki Łazarza.

Opis herbu Rola, wg. Polskiej Encyklopedii Szlacheckiej Tom III str. 344, "W środku tarczy pola czerwonego powinna być róża biała, w około której są trzy kroje, a na hełmie pięć piór strusich. W polu czerwonym – naokoło róży pięciolistnej srebrnej – trzy kroje srebrne, dwa i jeden. Nad hełmem w koronie pięć piór strusich. Labry czerwone podbite srebrem. Jeden z najstarszych herbów naszych."

W tym miejscu należy również wymienić jakie herby przypisują Zdrojkowskim herbarze:

  • Wiktor Witting wyd. z 1994 r. str. 372: "Zdrojkowski h. Bończa w XVII w. na Podlasiu"
  • Polska Encyklopedia Szlachecka Tom XII Zeszyt 3 wyd. z 1938 r. Wykaz Polskich Rodów Szlacheckich str. 308: "Zdrojkowski v Zdroykowski h. Bończa 1600 r. Zdrojki, bielsk-podlaski"
  • W Encyklopedii Szlachty Polskiej wśród herbowych herbu Prus III jest wymieniony Zdroikowski.

Jednak żaden z autorów tych herbarzy nie podaje na podstawie jakich dokumentów taki właśnie, a nie inny herb przypisuje Zdrojkowskim. Już w XVII w. użyteczność herbów zanika i stają się one już tylko znakiem. Często tworzą się nowe powiązania rodzinno- obronne. Rozrost rodów, szczególnie drobnej szlachty oraz ich migracja na coraz dalszą odległość od gniazda rodowego, powodowały, że nie przywiązywali oni już zbyt dużej wagi do herbu i zapominali o nim. Dlatego w XVII i XVIII w. zdarzało się, że w różny sposób przejmowane były, przez osoby należące do danego rodu, inne herby niż używany przez ten ród. Znane są przypadki przejęcia herbu małżonka lub zięcia, przejęcia herbu najczęściej używanego wśród sąsiadów, przyjęcia nowego herbu podczas udziału w wyprawie wojennej pod dowództwem kogoś kto ten herb posiadał itp.

Dlatego nie jest wykluczone, że jacyś Zdrojkowscy mieszkający poza parafią Topczewską przejęli herb np. Bończa i w jakimś dokumencie podali, że są herbu Bończa. Może dalsze przeglądanie zapisów w Księgach Brańskich Grodzkich z XVI, XVII i XVIII w. pozwoli na to pytanie znaleźć odpowiedź.

galeria

Fot. 1
Zdjęcie wywodu Łazarza z księgi zwanej Kapicjana znajdującej się w Zbiorze Zygmunta Glogera przechowywanym w Archiwum Państwowym w Krakowie, a zawierające zapis wywodu Łazarza Olszańskiego w którym świadczyli w 1575 r. przed sądem ziemskim w Brańsku ze strony matki Łazarza dwaj bracia Zdojkowscy herbu Rola (fot. Jan Mamaj)
Fot. 2
Tłumaczenie wywodu Łazarza Olszańskiego

komentarze (0)


Imię


Wpisz kod z obrazka