Zdrojkowscy.pl

Wywody Zdrojkowskich i ich sąsiadów
autor: Jan Mamaj
kategoria: Sąsiedzi

Nobilitacji, czyli nadania herbu i uznania za szlachcica, dokonywał do 1578 r. sam król, później król pod kontrolą sejmu, a od 1601 r. sejm, czyli brać szlachecka przez swych przedstawicieli. 

W przeciwieństwie do państw zachodnich, zarówno herb jak i inne przywileje przyznawane były nie osobie, lecz całemu rodowi po wsze czasy. Dziedziczenie pomnażało znacznie liczbę szlachty. W XVIII w. szlachta stanowiła 10% społeczeństwa, kilkakrotnie więcej niż w innych państwach Europy. Równocześnie następowało silne rozwarstwienie ekonomiczne, od właścicieli wielkich latyfundiów poczynając, a kończąc na szlacheckiej biedocie bez ziemi, wegetującej na służbie u możnych panów. Szlachcic nie mógł zajmować się handlem i rzemiosłem pod karą pozbawienia szlachectwa. Cechą szlachty polskiej, odróżniającą ją od zachodniej, był jej demokratyzm. Wszyscy nobilitowani byli formalnie równi sobie, niezależnie od majątku, posiadanych urzędów, koligacji i tytułów arystokratycznych. Wyjątkiem byli ruscy i litewscy książęta z tytułami sprzed unii. Również w rodzinie, wśród potomstwa, panowała równość. Dziedziczyli wszyscy synowie po równo, córki miały równe posagi. Herb i prawa szlacheckie wszystkim jednakowo przysługiwały.

Szlachta bardzo dbała by jej szeregi nie powiększały się o obcych członków. Ciągłość rodu i przynależność do uprzywilejowanego stanu zaświadczał herb. Solidarność rodowa była silna i szlachcice tego samego herbu wspierali się w potrzebie. Do dziś zachowało się bardzo niewiele aktów nobilitacyjnych. Dwory szlacheckie na Podlasiu prawie w 100% budowane były z drewna. Częste działania wojenne na tych terenach powodowały, że wraz z zabudowaniami płonęły archiwa domowe. W przypadku podważenia szlachectwa w Polsce praktykowany był zwyczaj poświadczania szlachectwa przez zaprzysiężonych świadków, zwykle przez rodzinę z linii ojca lub matki i sąsiadów. Proces odbywał się na sejmikach wojewódzkich lub ziemskich. Fałszywe świadectwo było surowo karane. Jeżeli zarzut o bezprawne zaliczanie się do szlachty nie został przekonywująco odparty to oskarżony tracił majątek. Połowa majątku przechodziła na skarb królewski, drugą połowę dostawał oskarżyciel, który doniósł o nadużyciu.

Po trzecim rozbiorze Polski wioski należące do parafii Topczewskiej, w których mieszkała w tym czasie zdecydowana większość rodzin Zdroykowskich, znalazły się w zaborze pruskim. Po pokoju w Tylży w 1807 r. gdzie Napoleon ofiarował carowi Aleksandrowi I część ziem zaboru pruskiego, należących do Okręgu Białostockiego, wioski należące do parafii Topczewskiej znalazły się w Guberni Grodzieńskiej Cesarstwa Rosyjskiego, gdzie obowiązywało prawo takie jak w całej Rosji. Aby nadal korzystać z praw szlacheckich, szlachta musiała przeprowadzić wywód genealogiczny, to jest złożyć dowody przynależności przodków do tego stanu. Szlachta Cesarstwa Rosyjskiego uzyskała samorząd na mocy przywileju (Hromoty) Katarzyny II z 1785 roku.

Odtąd w każdej guberni, a w ramach guberni w każdym powiecie, szlachta tam osiadła wybierać miała marszałka. Gubernialne zgromadzenie szlacheckie, składające się z deputowanych szlachty z wszystkich powiatów (po jednym z powiatu), z marszałkiem gubernialnym na czele, rozpatrywać miało dowody szlachectwa i prowadzić gubernialna księgę genealogiczną szlachty.

Ustawa z 1785 r. wprowadziła podział księgi gubernialnej na sześć części. Do części I mieli być zapisywani ci, których dowody szlachectwa nie sięgały dalej niż 100 lat wstecz od daty wydania Hromaty Katarzyny II oraz ci którzy otrzymali szlachectwo z osobistego nadania aktualnie panującego. Do części II mieli być zapisywani ci, którzy zdobyli szlachectwo uzyskując rangę oficera w wojsku. Część III przeznaczona była dla tych, którzy uzyskali szlachectwo dziedziczne przez rangę cywilną lub prze odznaczenie ich orderem. Część IV zastrzeżono dla szlachty wywodzącej się z zagranicy. Część V przeznaczona była dla rodzin utytuowanych. Część VI przeznaczona była dla szlachty starożytnej, składającej dowody szlachectwa sprzed 1685 r. (liczącej ponad 100 lat szlachectwa w 1785 r.) Do tej księgi wpisywano również rodziny pochodzące od kniaziów (potomków Ruryka, Giedymina i innych panujących). Z czasem poszczególne części gubernialnej księgi genealogicznej nazwani księgami o numerach od 1 do 6.

Dowodem mógł być wyjęty z ksiąg grodzkich, ziemskich lub metryki koronnej akt wskazujący na nadanie, kupno bądź sprzedaż wsi lub jej części, akt cesji, darowizny, zastawu itp. Dowodem były też metryki chrztu, małżeństwa, zgonu wyjęte z kościelnych ksiąg metrykalnych. Ze „Spisu szlachty wylegitymowanej w guberni grodzieńskiej, mińskiej, mohylewskiej, smoleńskiej i witebskiej” opracowanego przez Stanisława Dumin i Sławomira Górzyńskiego , Warszawa 1992 Wyd. ARBOR DiG, wynika, że z tych guberni wywiodły się ze szlachectwa dwie rodziny Zdrojkowskich.

W posiadaniu jednej z żyjących rodzin Zdrójkowskich jest oryginał wypisu, wywodu rodowitości Szlacheckiej famill Urodzonych Zdroykowskich Herbu Rola z Ksiąg Grodzkich powiatu Kobryńskiego, Obwodu Białostockiego zaferowanego do Akt 20 stycznia 1818 roku, a wydany 30 sierpnia 1827 roku Tomaszowi Zdroykowskiemu synowi Piotra. Kopia tego wypisu w załączeniu. Jest ten wywód wymieniony w „Spisie szlachty wylegitymowanej w guberni grodzieńskiej, mińskiej, mohylewskiej, smoleńskiej i witebskiej” na str. 119. Zdrojkowski za numerem 684 zapisany jest w Księdze 6 na str. 13 Guberni Grodzieńskiej. Wypisu wywodu drugiej rodziny Zdrojkowskich wymienionego w w/w Spisie.. zapisanej w Księdze 1 guberni grodzieńskiej na str. 4 za numerem 108 nie odnaleziono.

Poniżej sąsiedzi lub powinowaci Zdrojkowskich wylegitymowani w Guberni Grodzieńskiej wymienieni w w/w Spisie …

Oznaczenia:

  • Nr – numer kolejny w drukowanych spisach (w ramach guberni)
  • Księga – numer księgi do jakiej została wpisana dana rodzina
  • Strona – oznacza, na której stronie drukowanych Spisoków w danej księdze została wpisana dana rodzina.
  • Gr - Gubernia Grodzieńska

Nr Nazwisko Księga Strona Gubernia
581 Bagiński 6 12 Gr
12 Bogusz 1 3 Gr
13 Borowski 1 3 Gr
582 Borowski 6 12 Gr
28 Brzozowski 1 3 Gr
586 Brzozowski 6 12 Gr
90 Drągowski 1 4 Gr
671 Drągowski 6 13 Gr
79 Gorski 1 4 Gr
645 Gorski 6 13 Gr
71 Hryniewicki 1 4 Gr
644 Hryniewicki 6 13 Gr
698 Ihnatowicz 6 13 Gr
138 Koc 1 5 Gr
709 Koc 6 14 Gr
131 Kosiński 1 5 Gr
706 Kosiński 6 13 Gr
134 Kryński 1 5 Gr
705 Kryński 6 13 Gr
142 Kulikowski 6 14 Gr
740 Kulikowski 1 6 Gr
193 Malinowski 1 6 Gr
776 Malinowski 6 14 Gr
776 Mierzwiński 6 14 Gr
209 Niwiński 1 6 Gr
783 Niwiński 6 15 Gr
218 Olędzki 1 6 Gr
793 Olędzki 6 15 Gr
230 Olszewski 1 6 Gr
217 Ołdakowski 1 6 Gr
220 Ostrowski 1 6 Gr
226 Ostrowski 1 6 Gr
798 Ostrowski 6 15 Gr
411 Pierzchało 2 9 Gr
237 Pietrzykowski 1 6 Gr
805 Pietrzykowski 6 15 Gr
233 Poletyło 1 6 Gr
236 Popławski 1 6 Gr
239 Popławski 1 6 Gr
410 Popławski 2 9 Gr
799 Popławski 6 15 Gr
238 Proszyński 1 6 Gr
800 Proszyński 6 15 Gr
340 Szmurło 1 8 Gr
316 Topczewski 1 7 Gr
319 Tworkowski 1 7 Gr
896 Tworkowski 6 16 Gr
48 Warpechowski 1 4 Gr
621 Warpechowski 6 12 Gr
39 Wyganowski 1 3 Gr
637 Wyganowski 6 12 Gr
53 Wysocki 1 4 Gr
623 Wysocki 6 12 Gr
636 Wyszkowski 6 12 Gr
114 Zakrzewski 1 4 Gr
683 Zaleski 6 13 Gr
687 Zawadzki 6 13 Gr
108 Zdrojkowski 1 4 Gr
684 Zdrojkowski 6 13 Gr
110 Zimnoch 1 4 Gr
102 Żero 1 4 Gr

Wśród szlachty wylegitymowanej w "Spisie…" nie ma takich sąsiadów Zdrojkowskich jak Budlewscy, Trzeszczkowscy, Skrzypkowscy, Łuczaj, Koćmier, Olszańscy, Sasinowie, Pietraszko, a nawet Falkowscy, którzy wprawdzie są wymienieni w „Spisie.. „ ale z Guberni Mińskiej, a nie Grodzieńskiej.

----------------

Bibliografia

  • Stanisław Dunin, Sławomir Górzyński – Spis szlachty wylegitymowanej w guberniach grodzkiej, mińskiej, mohylewskiej, smoleńskiej i witebskiej. Warszawa 1992
  • Tadeusz Gajl - Polskie rody szlacheckie i ich herby. Białystok 2003


komentarze (0)


Imię


Wpisz kod z obrazka