Zdrojkowscy.pl

Informacje o Zdroykowskich i ich sąsiadach zawarte w rejestrach pogłównego województwa podlaskiego z lat 1662-1692
autor: Jan Mamaj
kategoria: Sąsiedzi

Wojna Rzeczypospolitej ze Szwecją w latach 1655 – 1660 tzw. potop szwedzki spowodowała znaczne straty w ludziach, hodowli, uprawach i handlu. Dla zdobycia środków na odbudowę kraju i armii w 1662 r. sejm uchwalił podatek pogłówny i określił taryfy i sposób jego poboru. 

W taryfie pogłównej zawarto dwie podstawy wymiaru podatku. Pierwsza określała wysokość podatku rocznego od sprawowanej funkcji ( urzędu). Np. biskupi płacili 900 złp, wojewodowie 300 złp, starostowie 60 złp, proboszczowie (rzymsko-katoliccy), 10 złp, uniccy 2 złp.

Druga, znacznie niższa stawka, obejmowała pozostałą ludność zamieszkującą wsie i miasta. Ustawa sejmowa określała, że opodatkowaniu pogłównemu podlegają wszyscy oprócz: dzieci do lat dziesięciu, osób starych, ( zwykle za takie przyjmowano osoby mające powyżej 60 lat) oraz żebraków do roboty niedołężnych. I tak np. szlachta posiadająca 1 włókę ( ale bez poddanych ) płaciła 2 złp, drobna szlachta mająca poniżej 1 włóki pracująca samodzielnie płaciła 1 złp. Żony ich i dzieci powyżej 10 lat płaciły połowę ich stawki, za wyjątkiem rodzin szlachty posiadającej mniej niż 1 włókę ziemi, które płaciły ¼ głównej stawki.

Chłopi, czeladź i służba domowa, bez podziału na mężczyzn i kobiety płacili podatek w wysokości 1 złp rocznie. W 1676 r stawki wzrosły o 100%. Ustawa w instrukcji określała sposób sporządzania spisu osób podlegających opodatkowaniu. Na proboszcza każdej parafii nakładała obowiązek sporządzenia listy osób podlegających opodatkowaniu z terenu jego parafii. Rejestr danej ziemi stanowił zbiór raportów z poszczególnych parafii. Na czele komisji prowadzącej rejestr podatkowy stał proboszcz, a jej członkami byli zazwyczaj znaczniejsi obywatele. Spisy na końcu podpisywał proboszcz. Następnie raporty trafiały do poborcy danej ziemi. W rejestrach podatnicy byli ujmowani pod nazwą wsi, w której mieszkali. W ramach wsi podatnicy zwykle byli wpisywani według kolejności zgłoszeń.

Każdy zapis podawał imię i nazwisko płatnika, jego stan rodzinny (żona, dzieci powyżej 10 lat) oraz pozostałych domowników (rodzice, rodzeństwo). Poddani oraz czeladź wymieniani byli tylko ilościowo, czasem z zaznaczeniem stanu. Przy uchwalaniu 1662 r. podatku pogłównego zakładano, że będzie pobrany tylko jednorazowo w 1662 roku. Potrzeby skarbu Rzeczypospolitej sprawiły, ze był on uchwalany i pobierany w latach 1673, 1674 i 1676. Zachowane dla województwa podlaskiego Rejestry ze spisów z tych lat, stanowią cenne źródło do badań między innymi genealogicznych, szczególnie w sytuacji gdy w parafii Topczewskiej, tak jak w większości parafii podlaskich, nie były w tych latach prowadzone księgi metrykalne małżeństw i zmarłych, a księga chrztów z tej parafii i tych lat jest w bardzo złym stanie, uniemożliwiającym odczytanie wpisów, lub jest brak w niej wpisów w niektórych latach. Najcenniejsze są spisy z lat 1676 i 1692 ponieważ są najbardziej szczegółowe. Zawierają najwięcej informacji o nazwach wsi i przysiółków oraz o osobach w nich mieszkających.

Rejestry z lat 1662 i 1674 są znacznie mniej szczegółowe, zwykle przysiółki włączane są do wsi głównych, a nawet bywało , że poszczególne wsie, będące wsiami gniazdowymi szlachty zaściankowej były sztucznie ze sobą łączone. Z wsi nie byli wymieniani wszyscy ich mieszkańcy, a jedynie niektóre osoby, które opłaciły podatek za siebie i za swoich krewnych (sąsiadów) mieszkających w tej wsi.

Pomimo wielu mankamentów tych spisów stanowią one cenne źródło informacji o Zdroykowskich mieszkających na terenie parafii Topczewskiej w okresie gdy spisy te były sporządzane. W omawianym okresie 1 złoty polski był równoważny 30 groszom, a 1 grosz był równy 18 denarom. W użyciu były też takie monety jak: szóstak = 6 groszom, trojak = 3 groszom, trzeciak = 3 denarom, ½ szóstaka = 3 groszom, szeląg = 6 denarów. Poniżej przykładowo wybrane zapisy z Rejestrów pogłównego z parafii topczewskiej.

Księga brańska grodzka sygn. 44 lata 1670 – 1717. Parafia Topczewska. Spis podatku pogłównego z roku 1676

Wieś Zalesie Ilość osób złotych
Jegomość Pan Mikołaj Łyczk Cześnik Podlaski Podstarości Grodzki Brański 1 54
Jejmość Pani Cześnikowa, Pan Hilary Syn y Panna Córka 3 9
Czeladzi ……………… 4 16
Czeladzi pleb. Condzonis 9 18
Poddanskich osób w Zalesiu ………………………… 39 48
Poddanskich osób w Wólce …………………………… 36 42
Szlachta w Zalesiu Ilość osób złotych
Slach Stanislaw Zaleski z Zoną 2 3
Slach Wdowa Zaleska Syn y Córka 3 4
Slach Stanislaw Zaleski z Zoną 2 3
Slach Jakub Zaleski z Zoną 2 3
Slach Szymon Drągowski z Zoną y Syn 3 4
Slach Maryna Zaleska wdowa Syn z Zoną drugi młodzieniec 4 4
Slach Zofia Brzozowska wdowa nic niema 1 1
Slach Jakub Zaleski sam 1 1
Slach Jakub Zaleski z Zoną 2 3
Slach Stanisław Zaleski z Zoną 2 3
Slach Krzysztof Zaleski z Zoną 2 3
Slach Stanisław Zaleski z Zoną Syn z Zoną chłopiec 5 4
Slach Maciey Zaleski z Zoną 2 3
Slach Pruszenski z Zoną y Syn 3 4
Slach Klimunt Zaleski z Zoną dziewka chłopiec pleb 4 9
Slach Piotr Zaleski z Zoną Syn y Córka 4 5
Slach Łukasz Zaleski z Zoną 2 3
Topczewo Koscielne Ilość osób złotych
Jegomość Pan Sobolewski z Matronką, Niania…… pleb. Czeladnik ……… 4 5
Poddani tegosz w Topczewie y Ostrowku 10 20
Wies Woiki Poddanych 15 30
Gnosus Walentinus Zachowski Regent Cancellany Brunscery cum Concuge Sua et Pruszenski fanuly 3 25
Wies Zdroyki Ilość osób złotych
Slach Balcer Olszanski Syn z Zoną parobek dziewka pleb. Condionis 5 16
Poddanskich osob … 5 10
Wies Bagienskie Ilość osób złotych
Slach Matheusz Zdroikowski z zoną 2 3
Slach Szymon Bagionski z zoną 2 3
Slach Michał Zdroikowski z zoną 2 3
Slach Wojciech Warpęchowski z zoną 2 3
Slach Paweł Warpęchowski z zoną y syn 3 4
Slach Paweł Tworkowski Syn z zoną 3 4
Slach Jan Zdroykowski z zoną y corką 3 4
Slach Andrzej Zdroykowski z zoną y syn 3 4
Slach Stanisław Bagienski z zoną syn i corka 4 5
Slach Andrzej Zakrzewski z zoną 2 3
Slch Jan Bagienski z zoną 2 3
Slach Walenty z zoną 2 3
Slach Thomasz Bagienski z zoną 2 3
Slach Jozef Bagienski z zoną 2 3
Slach Paweł Bagienski z zoną 2 3
Roboczy Jan z zoną poddany Pierzchałow 2 3
Kozuszki Ilość osób złotych
Szymon Mierzwiński z żoną 2 3
Andrzej Bagienski z żoną i synem 3 4
Wojciech Mierzwiński z żoną 2 3
Stanisław Bagienski stary z żoną i synem 3 4
Wojciech Bagienski z żoną 2 3
Jakub Borowski z żoną 2 3
Krzysztof Mierzwiński z żoną 2 3
Józef Niwinski z żoną 2 3
Wawrzyniec Niwinski 1 2

Spis podatku pogłównego z 1673 roku

Zdroyki
Balcer Olszański z Panią 11 zł.
od poddanych pięciu 6 zł. 26 gr.

Wieś Bagienskie
Tomasz Zdroykowski 2 zł 2 gr
Szymon Bagienski, Michał Zdroykowski 4 zł 4 gr
Wojciech 2 zł 2 gr Paweł 2 zł 22 gr 12 den Warpechowscy 4 zł 24 gr 12 den.
Paweł Tworkowski, Jan i Andrzej Zdroykowscy 8 zł 8 gr
Stanisław Bagienski 3 zł 13 gr 6 den
Andrzej Zakrzewski, Jan Bagienski 4 zł 4 gr
Walenty 1 zł 11 gr 6 den Tomasz, Józef, Paweł Bagienscy 4 zł 14 gr 6 den
Jan Poddany Pierzchałów 2 zł 22 gr

Wieś Kożuski
Szymon i Wojciech Mierzwińscy 4 zł 4 gr
Andrzej i Stanisław Baginscy 5 zł 15 gr 6 den

W Regestrze Osób dopłacenia Pogłównego należących, przez mnie Xiędza Olędzkiego Plebana Topczewskiego Anno cumu h. 1692 Librus Primus ybris Konotowany, są zapisy:

Zdroyki
Pan Stanisław Olszański y dziewka u tegosz szewc z żoną przychodnie

Bagińskie
P. Warpechowski, syn, dziewka, parobek, Wdowa Kargulowa i córka
P. Michał Zdroykowski z żoną i córką
P. Stanisław Zdroykowski z żoną i córką
P. Jan Zdroykowski z żoną i synem
P. Kazimierzowa z bratem bez wołów
P. Maciej Kurgiel z żoną, dziewką i parobkiem
P. Zakrzewski z żoną i synem
P. Tomasz Duchna z żoną
P. Józef Duchna z żoną
P. Stanisław Zdroykowski z żoną bez wołów
P. Walenty Tworkowski z żoną bez wołów

Kozuszki
P. Wojciech Bagiński z żoną i syn
P. Adam Mierzwiński z żoną
P. Szymon Mierzwiński i córka
P. Kostro z żoną
P. Olędzki z żoną
P. Borowski z żoną, siostra samego i druga samej Pani Borowskiej

Szlachta w Zalesiu
P. Jaroszuk Zaleski z żoną, Parobek
P. Piotr Zaleski córki dwie i Parobek
P. Krzysztof Zaleski i córka
P. Szymon Zaleski z żoną
P. Dzierżek z żoną
P. Bogusz i Dziewka
P. Ostrowski i żona
P. Pruszyński z żoną, córka, Parobek
P. Piotr Szczeszniuk z żoną
P. Woyciech Zaleski z żoną bez wołów
P. Brzozowski z żoną
P. Wdowa Drągowska
P. Jakub Sokolnik i Dziewka
P. Paweł Sokolnik z żoną i Komornica
P. Maciej Sokolnik z żoną
P. Michał Sokolnik z żoną i Komornica
P. Stanisław Wiosik z żoną
P. Moczydłowski z żoną ubogi

W powyższych zapisach, z rejestrów podatkowych, pogrubioną czcionką zapisano rodziny Zdroykowskich i rodziny z nimi skoligacone.

Wymieniony w spisie z 1692 r. z Zalesia Maciej Sokolnik z żoną, to mąż Agaty Zdroykowskiej córki Jana i Mariny Zdroykowskich, urodzonej w 1666 roku we wsi Bagienskie. (Księga Chrztów B/1). Jan Zdroykowski z żoną i córką są wymienieni ze wsi Bagienskie w spisie z 1676 r. W Księdze Chrztów B/1 jest zapis z 1703 r. o chrzcie Jakuba, syna Macieja Zaleskiego Sokolnika i Agaty Zdroykowskiej.

Wymieniony w spisie z 1676 r. ze wsi Bagienskie Mateusz Zdroikowski to syn Bartłomieja urodzony około 1615 roku. Żona Mateusza to Marina. Wymieniony w tym samym spisie, a także w spisie z 1673 r. Michał Zdroykowski to syn Mateusza i Mariny urodzony w 1652 roku we wsi Bagienskie. (Księga Chrztów B/1).

Wymienieni w spisie z 1692 r. Michał Zdroykowski z żoną i synem, to ten sam Michał, żona to Zuzanna, a syn to Walenty urodzony w 1676 r. we wsi Bagienskie (Księga Chrztów B/1).

Wymieniony w spisie z 1673 roku ze wsi Bagienskie Tomasz Zdroykowski to syn Wojciecha i Zofii Zdroykowskich, ochrzczony w 1660 r. w kościele topczewskim. W 1673 r. prawdopodobnie rodzice jego już nie żyli i pozostawał na ich gospodarstwie pod opieką krewnych. W spisie z 1676 r. już nie występuje co może świadczyć o tym, że ukrył się przed płaceniem podatku, wyjechał do innej wsi lub zmarł.

Występujący w spisie z 1673 r. ze wsi Bagienskie Andrzej Zdroykowski, a w spisie z 1676 r. Anrzej Zdroykowski z żoną i córką. To ten sam Andrzej syn Wojciecha Zdroikowskiego urodzony około 1610 roku. Żona Andrzeja to Elżbieta. Ich syn Kazimierz ochrzczony został w 1653 roku, a drugi syn Jan w 1661r. (Księga Chrztów B/1). Ich córka to Marina ochrzczona w 1655 r. ( Księga Chrztów B/1).

Wymieniona w spisie z 1692 r. ze wsi Bagieńskie Kazimierzowa z bratem bez wołów, to prawdopodobnie Marianna Gorska żona Kazimierza Zdroykowskiego, syna Andrzeja i Elżbiety Zdroykopwskich, urodzonego w 1653 r. a już nie żyjącego w 1692 r. Dzieci Kazimierza i Marianny Zdroykowskich urodzone we wsi Bagieńskie to: Franciszek ur. w 1683 r. Zofia ur. w 1685 r. Wojciech ur. w 1687 r. i Paweł ur. w 1691 r. ( Księga Chrztów B/1)

Wymieniony w spisach z 1673 i 1676 r. Jan Zdroykowski to syn Macieja Zdroikowskiego i Katarzyny z Warpechowskich urodzony około 1606 r.

Wymieniony w spisie z 1692 r. ze wsi Bagienskie Jan Zdroykowski z żoną i synem to zapewne syn Andrzeja i Elżbiety Zdroykowskich urodzony w 1661 r. (Księga Chrztów B/1).

W rejestrze z 1692 roku występuje dwóch Stanisławów Zdroykowskich, którzy nie występują, wymienieni z imienia, w spisach z lat 1673 i 1676. W spisie z 1676 r. wraz z Andrzejem Zdroykowskim wymienieni są żona i syn. Tym synem prawdopodobnie jest Stanisław ochrzczony w 1650 r. ze wsi Bagienskie, którego rodzicami byli Andrzej i Helena, prawdopodobnie pierwsza żona Andrzeja (Księga Chrztów B/1). Drugi Stanisław, to zapewne ze wsi Bagienskie ochrzczony w 1654 r. syn Baltazara Zdroikowskiego i Anny z Zaleskich. (Księga Chrztów B/1). W latach 1673-1676 Baltazar i jego żona prawdopodobnie już nie żyli, a ich syn unikając opodatkowania nie ujawnił się lub był w tym czasie poza wsią Bagienskie.

Wymieniony w spisie z 1692 r. Stanisław Zdroykowski z żoną i córką to syn Baltazara i mąż Marianny z Pierzchałów. W Księdze Chrztów B/1 ze wsi Bagienskie są zapisy o chrztach dzieci Stanisława i Marianny Zdroykowskich: córki ( bez wymienionego imienia) z 1677 r. i synów Wawrzyńca z 1687 r. i Andrzeja z 1689 r.

Wymieniony w spisie z 1692 r. Stanisław Zdroykowski z żoną bez wołów to syn Andrzeja i Heleny (może błędnie zapisanej Elżbiety) , o którego żonie i dzieciach nie odnaleziono informacji w innych źródłach.

----------------

Bibliografia

  • Księga grodzka brańska AGAD sygn. 44
  • Księga grodzka brańska AGAD sygn. 52
  • Księga poborowa podlaska - ziemia bielska AGAD, ASK dz. I sygn. 65
  • Księga poborowa podlaska AGAD, ASK dz. I sygn. 70
  • Księga Chrztów z lat 1645-1680 Archiwum Diecezjalne w Drohiczynie, Zespół Akt Parafii Topczewo, sygn. I/B/1
  • Księga grodzka brańska AGAD sygn. 33
  • Księga ziemska suraska AGAD sygn. 9
  • Janusz Porycki – Ciechanowiecki Rocznik Muzealny Tom II Ciechanowiec 2006.


komentarze (1)

Ewa z rodu Bagińskich: Przeczytawszy powyższy artykuł autorstwa Jana Mamaja ,dowiedziałam się , że rodziny Bagińskich sąsiadowały z rodzinami Zdroykowskich już w 1676 r i później. Obie te rodziny mieszkały we wsi Bagińskie, np bracia Tomasz i Józef Bagińscy Duchna z żonami, moi przodkowie, mieszkali obok Mateusza i Michała Zdroykowskich. Podziwiam wiedzę pana Jana Mamaja, nie tylko znajomości czasów w których przyszło żyć naszym przodkom, ale też i umiejętności czytania dokumentów archiwalnych. Ileż to czasu trzeba poświęcić na tę podróż w przeszłość. Na pewno trzeba być pasjonatem jak autor- Jan Mamaj. Tą drogą też chcę wyrazić swoją wdzięczność Janowi Mamajowi za cierpliwe poszukiwanie moich przodków. Ewa Obrzydowska P.s. Może jest ktoś z rodziny Bagińskich i Zdroykowskich , kto wie jakie związki łączyły rodzinę Bagińskich o przydomku Duchna z rodziną Zdroykowskich. Będę wdzięczna . Proszę o informacje na moją skrzynkę ewaobrzydowska@wp.pl

Imię


Wpisz kod z obrazka