Zdrojkowscy.pl

Zdrojkowscy w Kożuszkach na początku XVII w.
autor: Jan Mamaj
kategoria: Genealogia Rodu

Opisane w dalszej części artykułu wydarzenia z życia niektórych z wnuków Michała Zdroikowskiego mieszkających we wsi Kożuszki w parafii Topczewo mają za cel przybliżyć czytelnikowi realia życia przedstawicieli rodu Zdrojkowskich żyjących na początku XVII w., poza ich gniazdem rodowym Zdojkami, we wsi Kożuszki oddalonej od Zdrojek o około 6 km. 

Z zapiski na kartach 162 i 162v w Księdze Brańskiej Grodzkiej nr. 97 z 1606 r.

Pomiędzy Zdroikowskimi                     Podział

Stanąwsy oblicznie przed xięgami y urzedem ninieysem staroscziem Grodzkiem Branskiem Szlachetni Stanisław y y Jerzy Zdroykowsczy Braczia rodzeni synowie nieboscyka Woyciecha Zdroykowskiego w Kozuskach dziedzica na cziele y na umyśle zdrowi będącz od prawa i od iurisdity własney Ziemskiey odstępującz, a do tey iurisdity Grodzkiey y do zeznania sprawy niżey wpisaney dobrowolnie się poddawsy iawnie zeznali iż taki dział między sobą uczynili ktory na spisku podali.To jest starszemu Bratu Stanisławowi siedlisko padło podle miedzy strony iedney skowronkowey y z sadem. Jerzemu Bratu rodzonemu siedlisko padło y dostało się z działu podle brata stryecznego Woyciecha przesłego Łukasa przy drugiey miedzy. Tu budowanie zaś Stanisławowi dostało się to iest spihlerz wszytek iako się w sobie ma y Biała izba z sienią y z Skomorą, przytem że y Koleśnią iako się ma sama w sobie i Łaźnia. Do tegos płota dębowego trzy przęsła podle Łaźni, a płoty drugie na poły. Jerzemu tes dostała się stodoła stara y chlew y dylowanie wsytko to iest siedem przęseł i dwa soły podle teyże miedzy y Piekarnia iako się ma w sobie. Do tego staynia y drugi chlew y staynia podle Bratniey kolesni i wrota u gumna z oborą y drugie wrota od uliczy. A to wsytko na dobrach Kozuskach, dającz sobie wzaiem y dopusczayąc w te dobra ktore się iem wzaiem z działu ninieyszego dostały wiązania przes woźnego y dwuch szlachcziczow , ktorych sobie mogą zwiescz dopuszczaiącz y dozwalaiącz nadto ieden drugiemu ten zapis przeniescz do Xiąg Ziemskich kiedy iedno bedzie ktora strona chciała. Do czego zadna dawność ziemska zaskodzicz nie moze.

Jak wynika z tej zapiski, żyjący we wsi Kożuszki, położonej około 1 km od wsi Bagieńskie, szlachetni Stanisław i Jerzy, bracia rodzeni, po śmierci ojca Wojciecha Zdroykowskiego podzielili pomiędzy siebie majętność po nim pozostałą. W zapisce tej brak jest informacji dotyczących mienia, które pozostawili bracia swojej matce Barbarze, wdowie po Wojciechu.

Nie jest też uwzględniony brat ich Łukasz, który w zapisce z 1595 r. w KBG nr 13 na karcie 672 występuje jako „szlachetny Łukasz syn Wojciecha Okrawek Zdroykowski w Kozuszkach”. Okrawek to przydomek Wojciecha. Jego syn Jerzy w zapisce na karcie 393 w KBG nr 96 z 1606 r. występuje jako „szlachetny Jerzy syn przeszłego Wojciecha Kozuszek zwany Okrawczik”, a na karcie 907 w KBG nr 98 z 1608 r. jako „szlachetny Jerzy Okrawczyk syn przeszłego Wojciecha de Zdroiki”. Ponieważ ostatnia zapiska, w której występuje szlachetny Łukasz syn Wojciecha Zdroykowski, pochodzi z karty 486v w KBG nr 14 z 1597 r. to można domniemywać, że zmarł on gdy żył jeszcze jego ojcem, a więc przed 1606 r. i to prawdopodobnie jako kawaler nie pozostawiając potomstwa. Dlatego nie ma wzmianki o nim w dokumencie z podziału majętności po jego ojcu.

Dziadkiem Stanisława i Jerzego Zdroykowskich był Michał Zdroikowski co wynika z zapiski na karcie 597 w KBG nr 12 z 1595 r. , a pradziadkiem Walenty Zdroikowski o czyn można wnioskować z zapiski na karcie 322v w KBG nr 6 z 1568 r. Ich prapradziadek to prawdopodobnie Mikołaj Baykowicz Zdroiewskiy wymieniony w Popisie z 1528 r. zmarły przed 1555 r. o czym może świadczyć zapis „szlachetny Walenty syn przeszłego Mikołaja” na karcie 168v w KBG nr 2 z 1555 r., a także zapisy na karcie 706 w KBG nr 3 z 1561 r. i na karcie 516v w KBG nr 6 z 1568 r. na których występuje "szlachetny Walenty syn przeszłego Mikołaja de Zdroiki".

Stanisław i Jakub Zdroykowscy, o których wyżej była mowa nie należeli do łagodnych i spokojnych osób o czym można się przekonać po lekturze zapiski na karcie 546 w KBG nr 23 z 1605 r. zatytułowanej "Zdroikowscy protest", częściowo napisanej po polsku, a w części końcowej po łacinie. Poniżej jej treść.

Do Urzendu y act nienieyszych Grodzkich Branskich oblicznie przyszedłszy Slachetny Andrzey y Bartosz przeszłego Stanisława Zdroikowskiego ze Zdroikow y Kozuszkow dziedziczy imieniem swoim y Slachetnych Siemona y Matysa Zdroikowskich braczi swey rodzoney uskarżyli szię y oświadczali z wielkiem zalem na przeciwko szlachetnem Stanisławowi y Jerzemu przeszłego Woicziecha Zdroikowskiem dziedziczom stamtąd że oto iż oni z pomocznikami swemi których oni imiona y przezwiska lepiey wiedzą y znaią opuscziwszy boiazn Bożą y miłoscz blizniego swego nieboiącz szię win w prawie ze szrody na czwartek przed octawą Bożego Cziała blisko przeszłą w noczy o godzinie wtorey albo trzecziey gwałtem naszli y naszedszy wzięli sziodło, szable, czapkę białogłowską axamitną i suknię lunską delią zieloną karaziową y wszystek sprzęt domowy, wrota posiekli w podworzu, drzwi w szieni, okna sklanne wszistkizy wybili y stoły pobrali y do domow swych odwiezli y na swoy pożytek obróczili y onego zranili y dom iego własny okrwawili. A dowodzącz skargi swey stawili woźnego Generała Koronnego Slachetnego Jakuba Swiędzkiego z slachtą pewną Florianem Mierzwińskim y Matisem Bagieńskim sobie na lepsze swiadestwo przydanemi, ktory wraz z przerzeczonemi slachcziczami oblicznie przed urzędem stoiącz takie swoie zeznanie uczynił iż wszystkie rzeczy z obwodzenia y oswiadczenia w zwysz napisanych uskarżających szię obaczył i dostatecznie oglądał. Okna sklanne wyszieczone, drzwi w szieni wybite y wrota wyszieczone, o czo wszystko tak o nasczie iako y okrwawienie domu swego pomienionych w zwysz opisanych obwinili i onem winę dali. Potwierdzając to o czym wyżej mowa oraz intencję swego wyżej spisanego oświadczenia, szlachetny Andrzej Zdroikowski urzędowi niniejszemu starościńskiemu brańskiemu okazał następujące dowody pobicia: cztery krwawe rany cięte na głowie, a także piąty krwawy ślad po niebezpiecznym cięciu na czubku głowy. Szósty i siódmy – krwawiące małe ślady i ósmy – podłużne zestrupiałe nacięcie nożem na szyi po lewej stronie. Dziewiąty i dziesiąty – zestupiałe ślady po potłuczeniach na dłoni lewej ręki. Jedenasty, dwunasty, trzynasty, czternasty i piętnasty – sińce na ramionach, kończynach, łokciu lewej ręki oraz obu łopatkach. Jeden z nich szczególnie rozległy na prawej łopatce. O ich zadanie obwinił szlachetnego Stanisława syna przeszłego Wojciecha Zdroikowskiego. Rany te niniejszy urząd zobaczył i wziął pod uwagę.

Kim byli szlachetni Andrzej, Bartłomiej, Szymon i Maciej synowie przeszłego Stanisława Zdroikowskiego we wsiach Zdrojki i Kożuszki dziedzica? Jak to wynika z wielu zapisek zawartych w Księgach Brańskich Grodzkich byli oni braćmi stryjecznymi szlachetnych Stanisława i Jakuba synów przeszłego Wojciecha Zdroikowskiego we wsi Kożuszki dziedzica. Ich ojcowie Stanisław i Wojciech to rodzeni bracia, synowie Michała.

Dlaczego napadli w nocy na dom swych braci stryjecznych, znajdujący się prawdopodobnie we wsi Kożuszki? Nie wynika to ani z tej ani innych zapisek. Można się tylko domyślać, że mogło tu chodzić o jakieś sprawy majątkowe, zadawnione, dotyczące może jeszcze spadku po ich dziadku Michale lub zmarłym około 1604 r. stryju Stanisławie. Może gdy żył ich ojciec sprzeciwiał się dochodzenia tych roszczeń siłą na bratankach, a gdy ojciec ich zmarł uznali, że trzeba te roszczenia wyegzekwować siłą. W 1606 r. bracia Stanisław i Jerzy mieli po około trzydzieści lat i w Sądzi Brańskim Grodzkim, już po kilka spraw o pobicia.

Sprawy, o podział ojcowizny, o pozostałość po ojcu w dobrach Kożuszki, pomiędzy Maciejem i Szymonem, a Andrzejem i Bartłomiejem Zdroikowskimi toczyły się przed sadem w Brańsku jeszcze w 1615 r. o czym świadczą zapiski w KBG nr 22 na kartach 506, 544v, 545, 545v, 565v, 566 i 594, przechowywanej w AGAD.

Stanisław i Jerzy Zdroikowscy zmarli prawdopodobnie bezpotomnie gdyż brak jest w KBG zapisek o ich potomkach czy żonach. O tym, że w 1611 r. żył jeszcze Jerzy możemy dowiedzieć się z zapiski na karcie 132v w KBG nr 17, przechowywanej w AGAD, w której można przeczytać, że przed aktami grodzkimi brańskimi Szlachetny Bartłomiej, syn przeszłego Stanisława Zdroikowskiego, dziedzic we wsi Kożuszki zeznał, że Szlachetny Jerzy syn przeszłego Wojciecha Zdroikowskiego, wypłacił mu 30 kop groszy polskich, zapisane mu przez jego brata stryjecznego Stanisława, syna przeszłego Wojciecha Zdroikowskiego.

Z zapisu tego można domniemywać, że w 1611 r. Stanisław brat Jerzego mógł już nie żyć i dlatego Jerzy spłacał dług brata względem jego brata stryjecznego Bartłomieja, prawdopodobnie już jako sukcesor po zmarłym bracie Stanisławie.

Tylko dzięki zachowaniu się do naszych czasów wielu ksiąg sądu grodzkiego w Brańsku stało się możliwe odtwarzanie po wiekach wydarzeń z życia osób z rodów szlacheckich żyjących na terenie powiatu brańskiego czy okolic Brańska, o czym mogą zaświadczać opisane wyżej wydarzenia związane z niektórymi osobami z rodu Zrojkowskich mieszkającymi na początku XVII w. we wsi Kożuszki.

----------------

Bibliografia

  1. Brańskie Grodzkie nr 17 i nr 22 przechowywane w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie.
  2. Księgi Brańskie Grodzkie nr 2, 3, 6, 12, 13, 14, 23, 96, 97 i 98 przechowywane W Archiwum Państwowym w Mińsku na Białorusi.
  3. Popis wojenny ziem województwa podlaskiego z 1528 r. – Podlaska Biblioteka Cyfrowa, Źródła Dziejowe T.XVII, Podlasie cz.1, str. 183 i następne.


komentarze (1)

RzLLR: Gratulacje!

Imię


Wpisz kod z obrazka