Zdrojkowscy.pl

Zdrojkowscy we wsi Pietrzykowo Wyszki w parafii Bielsk Podlaski (cz. I)
autor: Jan Mamaj
kategoria: Sąsiedzi

Związki Zdrojkowskich z Pietrzykowskimi zaczęły się już od XVI w. O czym dowiadujemy się z zapiski zawartej na karcie 276, w przechowywanej w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie (AGAD) Księdze Brańskiej Grodzkiej (KBG) nr 8 z roku 1577.

Poniżej skrót przetłumaczonej zapiski z łaciny na język polski.

„Szlachetni Szymon ze wsi Zdroiki i Jan ze wsi Falki stanąwszy przed sądem pokazali pozew skierowany przeciw nim przez Szlachetną Katarzynę, jej córkę Zofię i męża córki Szlachetnego Bartłomieja, syna zmarłego już Michała, Pietrzykowskiego o następującej treści: Jan Dulski kasztelan chełmiński, starosta brański, rogoziński i suraski, oznajmiamy wam Szlachetnym Szymonowi ze wsi Zdroiki i Janowi ze wsi Falki, że stanęli przed naszym urzędem Szlachetne Katarzyna i córka jej Zofia wraz z mężem Szlachetnym Bartłomiejem, synem nieżyjącego już Michała, dziedzicem ze wsi Pietrzykowo i pozwali was o zadośćuczynienie za wszystkie szkody, których od was doznali, a szczególnie o to, że wypędziliście ich z dóbr posiadanych po nieżyjącym już mężu Katarzyny, Szlachetnym Janie Zdroikowskim. Nakazujemy wam naprawienie wszelkich krzywd i zadośćuczynienie powodom.”

Jeszcze w tym samym roku sprawa ta została zakończona wyrokiem Sądu Brańskiego Grodzkiego nakazującym zapłacenie kary przez Szymona i Jana, o czym czytamy w zapisce w tej samej księdze na karcie 278. Więcej informacji o występujących w tej zapisce osobach można znaleźć w innych zapiskach w Księgach Brańskich Grodzkich i tzw. popisach (spisach szlachty zobowiązanej do stawania zbrojnie do tzw. pospolitego ruszenia) wojennych ziemian Województwa Podlaskiego z lat 1528 i 1567. I tak z zapiski w KBG nr 7, k. 624v (przechowywanej w Archiwum w Mińsku) z roku 1580 dowiadujemy się, że Szymon ze wsi Zdroiki to Szymon Zdroikowski syn nieżyjącego już w 1580 r. Andrzeja. W zapisce w KBG nr 11 (w Archiwum w Mińsku) z roku 1591 na kartech 114v i 115, obok Szymona Zdroykowskiego ze wsi Zdroyki występuje też Szlachetny Jakub syn Stanisława z Pietrzykowa. Z zapisów w Popisie z roku 1567 wynika, że Szymon ze wsi Zdroiki i Jan ze wsi Falki to rodzeni bracia synowie Andrzeja Baykowicza Zdroikowskiego, wymienionego już w Popisie z 1528 roku jako Andrey Janowicz Bayko ze wsi Kotmiry Zdroiewskii. Jan Zdroikowski, mąż Katarzyny, możliwe, że to ten Jan, o którym, w zapisce z 1561 r. na karcie 706 z KBG nr 3 w Archiwum Mińskim, jest napisane „Jan i Walenty synowie Mikołaja ze wsi Zdroyky Koczmiry”. Prawdopodobnie to syn żyjącego jeszcze w 1569 r. Mikołaja, wymienionego w spisie ziemian, składających przysięgę Koronie w Grodzie w Bielsku w 1569 roku ze wsi Falki Filipy, na stronie 238 w książce Akta unji Polski z Litwą 1385 – 1791, Kutrzeba, St. Semkowicz, Wł. Aleksander, wyd. z 1932 r., jako Nicolaus olim Joannis Bayk, a w Popisie z 1528 roku występującego jako Mikołay Baykowicz Zdroiewskiy, Metryka Litewska T. XXI (w odpis. Narusz. ks.204), k. 193. Michał, nie żyjący już w 1577 roku, ojciec Bartłomieja Pietrzykowskiego dziedzica ze wsi Pietrzykowo, to prawdopodobnie Michał wymieniony w zapisce w Kapicjana sygn. 10 (daty końcowe 1567-1589), stanowiącej odpis z dokumentu zapisu pomiary włócznej wsi Pietrzykowo z 1563 roku.

Na pytania z skąd i kiedy Zdrojkowscy przybyli do wsi Pietrzykowo Wyszki znajdujemy odpowiedz w zachowanych zapisach z końca XVII w. Pierwszy raz, w najstarszej Księdze Chrztów Parafii w Bielsku Podlaskim z lat 1679 – 1711, pojawia się nazwisko Zdroykowski na karcie 96 w Akcie nr 42 chrztu dziecka rodziców ze wsi Pietrzykowo z roku 1695, o następującej treści: „13 września 1695 ochrzczone zostało niemowlę imieniem Szymon syn Szlachetnych Szymona, Michała Pietrzykowskiego i Katarzyny Pietrzykowskiej ślubnych małżonków. Chrzestnymi byli Jan Zdroykowski i Konstancja Olszewska.”

Po raz drugi Jan Zdroykowski występuje w na karcie 101v, tej księgi, w zapisie metryki z 1698 roku chrztu dziecka rodziców ze wsi Pietrzykowo o następującej treści: „Ks. Jakub Rynkiewicz ochrzcił niemowlę imieniem Barbara 3 grudnia 1698 r. rodziców Jana Zdroykowskiego i Katarzyny Pietrzykowskiej. Chrzestni: Karol Olszewski i Katarzyna Pietrzykowska.”

W KBG nr 196 (w Archiwum w Mińsku) z roku 1695 na karcie 59 jest zapiska o następującej treści (w skróconym tłumaczeniu z łaciny na język polski):

„Zdroykowski Darowizna

Szlachetni Mateusz, syn nieżyjącego już Marcina, Pietrzykowski i Franciszek Pietrzykowski bracia rodzeni, ze wsi Pietrzykowo Gołąbki dziedzice, zeznali, że Szlachetnemu Janowi, synowi nieżyjącego już Macieja, Zdrojkowskiemu, ze wsi Bagieńskie dziedzicowi, i jego potomkom część swą w Pietrzykowie Wyszkach zwaną Poletyłowizna po Szlachetnym Macieju Olszewskim, dziadku swoim odziedziczoną, wieczyście darowali i zrezygnowali.”

W rejestrze pogłównego ziemi bielskiej z 1676 r., ze wsi Pietrzykowo Wyszki w Parafii Bielskiej, wymieniony jest między innymi ziemianami „Szlachetny Maciej Olszewski z żoną dwoma synami i dziewką plebejską” (KBG nr 39 w AGAD).

Z przytoczonych zapisów z wyżej wymienionych źródeł można wnioskować, że szlachcic, ze wsi Bagieńskie w parafii Topczewskiej Jan Zdroykowski, syn nieżyjącego w 1695 r. Macieja, ożenił się, prawdopodobnie w 1695 roku, z Katarzyną Pietrzykowską ze wsi Pietrzykowo Gołąbki, córką nie żyjącego już Marcina, siostrą Mateusza i Franciszka. Po zmarłym dziadku matki, Macieju Olszewskim, Katarzyna, Mateusz i Franciszek odziedziczyli dobra zwane Poletyłowizna położone we wsi Pietrzykowo Wyszki. W 1695 r. w sądzie brańskim bracia darowali swoje udziały w tych dobrach Janowi Zdroykowskiemu, prawdopodobnie traktując tą darowiznę jako wiano siostry należne przyszłemu jej mężowi. Prawdopodobnie warunki do gospodarowania dla nowożeńców okazały się korzystniejsze na części wsi Pietrzykowo Wyszki zwanej Poletyłowizna, może stał tam jeszcze wolny dom w którym kiedyś mieszkała rodzina dziadka Katarzyny, niż w gospodarstwie, z którego pochodził Jan Zdroykowski we wsi Bagieńskie, skoro włośnie tam małżonkowie zamieszkali i tam przychodziły na świat ich kolejne dzieci. W tej samej księdze chrztów sygnatura IB1 na karcie 128 jest zapis dot. chrztu dziecka urodzonego we wsi Pietrzykowo Wyszki o następującej treści:

„28 Marca 1702 r. Ja, jak wyżej, ochrzciłem niemowlę urodzone 26 Marca imieniem Krystyna córkę Szlachetnych Jana Zdroikowskiego i Katarzyny Pietrzykowskiej ślubnych małżonków. Chrzestni: Jan Pietrzykowski Kisiorko i Katarzyna Zawadzka.”

Kolejnym dzieckiem Zdrojkowskich była Dorota. Jej akt chrztu znajduje się na karcie 154 tej księgi, a jego treść jest następująca:

„Pietrzykowo, A.D. 1705 dnia 12 Lutego ochrzciłem niemowlę imieniem Dorota, córkę Szlachetnych Jana Zdrojkowskiego i Katarzyny Pietrzykowskiej ślubnych małżonków. Chrzestni: Szl. Jan Pietrzykowski i Szl. Dorota Pietrzykowska.”

W trzy lata później rodzi się im pierwszy syn Kazimierz. Jego akt znajdujemy na karcie 180v. Treść aktu, w tłumaczeniu na język polski, jest następująca:

„Pietrzykowo Wyszki, W dniu 1 Marca 1708 roku Wielebny Piotr Marcelli Hennsoll pełen szacunku Karmelita ochrzcił niemowlę urodzone 29 lutego, Szlachetnych Jana Zdroikowskiego i Katarzyny Pietrzykowskiej Czuszanki ślubnych małżonków imieniem Kazimierz. Chrześni: Szl. Walenty Zdroikowski i Urszula Pietrzykowska Kosiorkowna panna.”

Narodzenie się syna było na pewno dla Jana Zdroykowskiego ważnym wydarzeniem, o czym może świadczyć zaproszenie na chrzestnego syna, swojego krewnego, z odległej od Pietrzykowa Wyszek o około 30 km wsi Bagieńskie, Szlachetnego Walentego Zdroykowskiego (wymienionego w wywodzie szlachectwa z 1818 r.). Kolejne dziecko Jana i Katarzyny Zdrojkowskich rodzi się w 1712 roku. Akt chrztu znajduje się w Księdze Chrztów z lat 1712 – 1731 sygn. IB2, na karcie 1, a jego treść po przetłumaczeniu jest następująca:

„Pietrzykowo Wyszki W dniu 14 stycznia 1712 r. ochrzciłem niemowlę urodzone 10 stycznia Szlachetnych Jan Zdroykowski i Katarzyna Pietrzykowska Czuchowna ślubnych małżonków imieniem Anna? Chrzestni Walenty Pietrzykowski i Agnieszka Pietrzykowska i Franciszek Czuch.”

Z uwagi na niewyraźny zapis imienia dziecka w metryce nie jest ono pewne. Najbardziej prawdopodobne wydaje się, że to Anna. W kolejnych latach w księgach tych nie ma już chrztów dzieci Jana i Katarzyny Zdroykowskich, nie występują też oni jako chrzestni dzieci sąsiadów czy krewnych z Pietrzykowa. Brat Katarzyny Franciszek prawdopodobnie ożenił się i gospodarował we wsi Pietrzykowo Gołąbki o czym świadczyć mogą metryki chrztów, prawdopodobnie jego dzieci. Np. w Księdze Chrztów IB1, na karcie 189, pod nr 5 jest zapisany następujący akt chrztu:

„Pietrzykowo Gołąbki Anno Domini 1709, 29 Stycznia, Ja, Jan Zelazowski, chrzczę niemowlę urodzone 27 jak wyżej, Szl. Franciszek Pietrzykowski Czuch i Krystyna Pietrzykowska Balcerowna, ślubnych małżonków imieniem Maciej. Chrzestni: Michał Pietrzykowski i Zofia Pietrzykowska.”

O drugim bracie Katarzyny Mateuszu nie wiele wiadomo gdyż brak jest w książkach chrztów metryk chrztów jego dzieci. Prawdopodobnie albo pozostał kawalerem, albo nie miał dzieci lub też ożenił się z panną z innej wsi i tam się przeniósł. Występuje, prawdopodobnie on, tylko w kilku metrykach chrztów dzieci ze wsi Pietrzykowo Gołąbkijako chrzestny. Np. w metryce, w księdze IB1 na karcie 151, jest zapisany chrzestny Szl. Mateusz Pietrzykowski Czuch. We wsiach Pietrzykowo Wyszki i Pietrzykowo Gołąbki w wiekach XVII i XVIII żyło bardzo dużo osób o nazwisku Pietrzykowski, często o tym samym imieniu. Dla ułatwienia rozróżniania ich, podobnie jak to było w tym okresie w przypadku innych rodów, tak i w przypadku Pietrzykowskich w dokumentach zapisywano często osoby podając ich imię, nazwisko i przydomek, pisany albo po imieniu, albo po nazwisku. Jak z wyżej przytoczonych metryk wynika przydomkiem rodziny, z której pochodziła Katarzyna żona Jana Zdroykowskiego, było słowo Czuch.

----------------

Bibliografia

  • AGAD, KBG nr 8, k. 276 i k. 278
  • NGAB Mińsk, f. 1708 – 1 – 7, k. 624v; f. 1708 – 1 – 11, k.114v i 115;
  • NGAB Mińsk, f. 1708 – 1 – 3, k. 706
  • AGAD, KBG nr 39
  • AGAD, Kapicjana sygn. 10 (daty końcowe 1567 – 1589)
  • ADD, APB, sygn. IB1, k. 96; 101v; 128; 151; 154; 180v; 189
  • ADD, APB, sygn. IB1, k.1


komentarze (2)

jarek: Bardzo ciekawy artykół, myslę, że bardzo ważny dla wszystkich tych, którzy pochodzą włąśnie z Pietrzykowa a mieszkają obecnie oprócz wspomnianego wyżej Pietrzykowa w USA, Wielkiej Brytanii, Radomiu, Wyszkowie, Kętrzynie, Lublinie.
Sylwia: Czy wiadomo coś na temat powiązań Zdrojkowskich ze Stanisławem Bayk (Bajko)? Czyżby był dziadkiem Andrzeja i Mikołaja?

Imię


Wpisz kod z obrazka