Zdrojkowscy.pl

Testament Szlachetnego Szymona Sasina ze wsi Ignatki w parafii Topczewskiej z 1655 roku
autor: Jan Mamaj
kategoria: Sąsiedzi

Zdroykowscy żyjący w XVII w. we wsiach na terenie parafii Topczewskiej, podobnie jak ich sąsiedzi, zwykle gdy już spodziewali się śmierci, czy to z uwagi na starość czy chorobę, spisywali lub dyktowali testamenty. Odbywało to się zwykle w obecności księdza z miejscowej parafii, kogoś z bliskiej rodziny i przeważnie dwóch szlachciców cieszących się zaufaniem testatora, czy to ze względu na pełnienie jakiś urzędów, czy na to, że mieli poważanie wśród okolicznej szlachty. 

Taki testament podpisany przez osoby uczestniczące w jego spisywaniu, za opłatą sądową mógł być zamieszczony w księdze sądowej grodzkiej. Przeglądając księgi grodzkie brańskie z XVII w. nie odnaleziono w nich testamentu osoby o nazwisku Zdroykowski (a). Dla zobrazowania jak taki testament Zdroykowskiego mógł wyglądać poniżej zamieszczona została zapiska, z KBG nr 39 na kartach 187 i 187v, przechowywanej w Archiwum w Mińsku na Białorusi, zawierająca testament szlachetnego Szymona Sasina, krewnego lub powinowatego Zdroykowskich z sąsiedniej wsi, spisany u niego w domu 7 kwietnia 1655 r. Początek i zakończenie tej zapiski napisane są po łacinie i tu zostały podane po przetłumaczeniu na język polski. Natomiast sam tekst testamentu, napisany piękną staropolszczyzną podlaską, przepisano wiernie z zapiski.

Urząd niniejszy Grodzki Brański Testament poniższy i zapis ostatniej woli, Szlachetnego Szymona Sasina ze wsi Ihnatki, ręką własną przez Wielebnego Stanisława Gołębiewskiego Plebana Topczewskiego podpisany i oddany do wciągnięcia do Akt przez Szlachetnego Wawrzyńca Wyganowskiego, w całości przyjął i do akt polecił wpisać o treści następującej.

W imie Boga Ojca i Syna i Ducha Świętego Amen.

Ja Szymon Sasin z Ihnatkow dziedzic lubo będąc zdrowy na ciele i osłabionego już zdrowia ale zdrowy na umyśle i rozumie zupełnego za iwszą radi zdrowej przyjaciół swoich tak Duchownych iako i świeckich będąc iusz bliższym wyroku Pańskiego którego żaden człowiek Chrześcijański uiść nie może Ordinatiią moię i dispozicią dobr moich tak czynię od Pana Boga sobie powierzonych. Naprzód dusze moią Panu Bogu w ręce Najwyższe w łaskę Miłosierdzia Jego polecam a ciało moie ziemi jako ziemia do pogrzebu Kościoła Topczewskiego iako będący Parafianem przy którem Dziad i Ociec moy leży. A izem służył Panu Stanisławowi Olendzkiemu lat dwanaście rok po roku idący nieodstąpiąc od niego tedy mi Pan Stanisław zapłacił za lat trzy a za ostatek lat winien. Tedy mu za te lata odpuszczam zasługe moie ale za siebie com mu policzył złotych Dziewiąciudziesiąt to do Kościoła Topczewskiego legnie i zastawę którą mam od tegosz Pana Stanisława Oledzkiego w Aktach Grodzkich Brańskich zeznaną i to legnie do Kościoła Topczewskiego, wyjąwszy zasiewek który iest na tey zastawie Bratu memu Rodzonemu legnie, którego sobie ma spokoinie zabrać. Także i u Pana Grzegorza Oleckiego miałem u niego pożyczonych złotych dziewięć, oddał mi pułpiąte złotego a pułpiąta winien które odszukawszy oddać do Kościoła Topczewskiego. A że Exekutory sobie prosiłem i upraszam Jego Mości do odszukania tych długów Jego Mości Pana Stanisława Falkowskiego, Pana Wawrzyńca Wyganowskiego, Pana Jana Sasina mego Rodzonego i Andrzeja Brata mego Rodzonego, których i powtóre upraszam i naznaczam za Exekutory tej mojej ostatniej woli aby to Jego Mości raczyli wziąć pod opiekę swoie a do słusznej Exekucjej przywieść to co się napisało przy bytności Jego Mośćów wzwysz manowanych Panow as upraszam abyście rękami swemi podpisali dla lepszej wiary. Działo się w domu moim y brata mego Andrzeja w Ihnatkach dnia siódmego Kwietnia Roku Pańskiego tysiąc sześćset pięćdziesiątego piątego, który to testament ostatniej woli moiej Ja Szymon Sasin upraszam Jego Mościów Exekutorów i promisorow moich aby ten moy testament był do Końca Skutecznego przywiedziony żeby to do Kościoła było oddano by i na Sądzie Sprawiedliwym Bożym tego nie odpuszcze.

Xiądz Stanisław Gołębiewski Pleban Topczewski ręką własną, Wawrzyniec Wyganowski ręką swą, Stanisław Falkowski Stryj rodzony. Którego to Testamentu oryginał tenże podający okazał i odebrał, i z odebrania Urząd niniejszy Grodzki kwitował.

W Księdze Chrztów Parafii Topczewskiej z lat 1645 – 1680 na karcie nr 32v pod datą 9 marca 1650 roku jest zapis z którego wynika, że w dniu tym Stanisław Gołębiewski Pleban Topczewski ochrzcił Grzegorza syna Szlachetnego Andrzeja Sasina i Agnieszki mieszkających we wsi Ignatki, a chrzestnymi dziecka byli Szlachetni Andrzej Zdroykowski i Marina żona Andrzeja Koskowskiego. Andrzej Sasin, wymieniony w tej metryce, to zapewne brat rodzony Szymona Sasina, autora powyższego testamentu. Chrzestny Szl. Andrzej Zdroykowski to syn Adama, wnuk Łukasza, mąż Elżbiety mieszkający we wsi Zdroyki, którego sąsiadem był Marcin Sasin. Jak to wynika z zapisu na karcie 21 w/w księgi, 6 grudnia 1649 roku Stanisław Gołębiewski Pleban Topczewski ochrzcił Jana, syna Szl. Marcina Sasina i Elżbiety ślubnych małżonków ze wsi Zdroyki. Szlachetny Marcin Sasin z tej metryki to prawdopodobnie brat lub krewny Szymona Sasina autora wyżej przytoczonego testamentu. W 1652 roku we wsi Zdroyki mieszkała też Szl. Katarzyna z domu Zdroikowska Sasin wdowa po Szl. Jakubie Sasinie, co wynika z zapisek na kartach 279v i 774v w Księdze Brańskiej Grodzkiej nr 38 z Archiwum w Mińsku z 1652 r., który mógł być ojcem, bratem lub bliskim krewnym autora testamentu.

Szymon Sasin w testamencie swoim pisze, że jego dziad i ojciec pochowani zostali na cmentarzu przy kościele Topczewskim i życzy sobie aby i jego pogrzeb był w tym kościele. W XVII w. na Podlasiu przy kościołach były cmentarze przykościelne, pomiędzy kościołem, a jego ogrodzeniem. Podobnie zapewne było w przypadku kościoła w Topczewie. Zmarłych parafian grzebano w kościele lub na przykościelnym cmentarzu. Gdy brakowało miejsca na grzebanie, co pewien czas, szczątki najdawniej zmarłych wykopywano i przenoszono do wymurowanej w ziemi piwnicy na przykościelnym cmentarzu zwanej „ossarium”, robiąc w ten sposób miejsce dla kolejnych pochówków zmarłych. Na początku XIX w. w Topczewie założony został cmentarz w miejscu, w którym do dziś się znajduje. Zakazano grzebania zmarłych przy kościele i pochówki mogły odbywać się tylko na tym cmentarzu.

Z najstarszej Księgi Zgonów Parafii Topczewskiej z lat 1723 – 1770 można dowiedzieć się o miejscu pochówku zmarłych w tych latach parafian, a dokładniej tych, dla których akty zgonu zostały wpisane do tej księgi. W latach 1723 – 1790 osoby zmarłe z rodu Zdroykowskich grzebane były zarówno w kościele jak i na cmentarzu przykościelnym.

Zmarła 13.04.1724 roku we wsi Wypychy panna Katarzyna Zdroykowska pochowana została w kościele. I/D/1 k. 2

Zmarła 26.05.1727 r. we wsi Koćmiery w wieku 41 lat żona Tomasza Zdroykowskiego pochowana została w kościele. I/D/1 k. 6

Zmarły 28.02.1732 r. we wsi Bagieńskie Marcin Zdroykowski, ur. w 1670 r. we wsi Falki Stare, syn Franciszka i Anastazji, pochowany został na cmentarzu przykościelnym I/D/1 k. 12

Zmarły 19.05.1738 r. we wsi Łukawica Jan Zdroykowski w wieku około 60 lat pochowany został na cmentarzu przykościelnym. I/D/1 k. 20

Zmarła 14.05.1740 r. we wsi Bagieńskie Teodora z Mierzwińskich, żona Wawrzyńca Zdroykowskiego w wieku około 60 lat, pochowana została w kościele. I/D/1 k. 22v

Zmarły 14.08.1742 r. we wsi Bagieńskie Adam Zdroykowski syn Walentego, wymieniony w wywodzie szlachectwa z 1818 r., w wieku około 33 lat pochowany został na cmentarzu przykościelnym. I/D/1 k. 26v

Zmarłych z rodu Zdroykowskich w kolejnych latach grzebano przeważnie już na cmentarzu przykościelnym. Tylko zmarły 8.05.1760 r. ze wsi Wypychy w wieku 17 lat Tomasz Zdroykowski I/D/1 k. 68, oraz zmarły 17.08.1786 r. we wsi Bagieńskie w wieku 56 lat, Maciej Zdroykowski, wymieniony w wywodzie szlachectwa z 1818 r., I/D/2 k. 57, pochowani zostali jeszcze w kościele, co zostało zapisane w ich metrykach zgonów.

----------------

Bibliografia

  • NGAB Mińsk, K B G, fond 1708 – 1 – 39, k. 187 i 187v
  • ADD, APTp, sygn. I/B/1 k. 32v i 21
  • ADD, APTp, sygn. I/D/1 k. 2; 6; 12; 20; 22v; 26v i 68. Sygn. I/D/2 k. 57
  • NGAB Mińsk, K B G, fond 1708 – 1 – 38, k. 279v i 774v


komentarze (0)


Imię


Wpisz kod z obrazka